"กฎหมายดิจิทัล"ความหวังสู่การปฏิรูป

 การปฏิรูปดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและ สังคม กำลังเข้มข้นขึ้นในทุกช่วง ขณะ ภายหลังจาก Start Up Thailand '2016  และ Digital Thailand 2016  สัปดาห์ ที่ผ่านมา สนช. ได้มีมติเป็นเอกฉันท์  122 คะแนนเห็นชอบการตั้งกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม อย่างเป็นทางการ
          สัปดาห์ที่ผ่านมาอีกเช่นกัน สมาคมโทรคมนาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้จัดเสวนา "กฎหมายดิจิทัล ความหวังสู่การปฏิรูป" โดยมี ดร.อุตตม  สาวนายน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงไอซีที  เป็นประธานเปิดงานร่วมกับ รองเลขาธิการ กสทช. พลอากาศตรี ธนพันธ์ หร่ายเจริญ
          ซึ่งได้หยิบยก กฎหมายดิจิทัล ที่สำคัญ 4 ฉบับ ได้แก่ 1.(ร่าง) พ.ร.บ. การพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม 2.(ร่าง) พ.ร.บ. กสทช., 3.(ร่าง) พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ 4.แผนพัฒนาดิจิทัล เพื่อเศรษฐกิจและสังคม
          โดยมีจำนวนผู้เข้าร่วมรับฟังจำนวน มากอย่างเป็นประวัติการณ์ ซึ่งแสดงให้เห็น ถึงความตื่นตัวของประชาชนทั่วไป ที่ต้องการเห็นประเทศไทยมีโอกาสพัฒนาต่อไปใน ยุคดิจิทัล
          ระหว่างการเสวนา มีการกล่าวถึงยุทธศาสตร์ที่ 1 ของแผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมพอสมควร นั่นคือ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ มีขนาดที่เพียงพอต่อ การใช้งานมีเสถียรภาพในราคาเหมาะสม  เพื่อรองรับต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม  หรือที่เรียกกันว่า ยุทธศาสตร์ Hard  Infrastructure
          ประเด็นที่ได้มีการหยิบยก คือการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศ หรือที่เรียกกันว่าสายเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศ  (Submarine Cables) แม้ว่า Hard  Infrastructure ภายในประเทศ ทั้งที่มีสาย ได้แก่ Fiber Optics และทั้งที่ไร้สาย ได้แก่ 4G จะมีพัฒนาการเพียงใด แต่เนื้อหาและบริการในยุคดิจิทัล ที่คนไทยนิยมใช้ กว่าครึ่งหนึ่ง เป็นบริการที่มาจากต่างประเทศ เช่น Google, Facebook, YouTube ฯลฯ โครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศจึงยังคงเป็นปัญหาคอขวด
          และที่สำคัญ โครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศ ซึ่งรวมไปถึงสายเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศเป็นจำนวนมากแล้ว ยังคงเป็นทรัพย์สินที่ถือครองโดยรัฐวิสาหกิจ ทั้งนี้ CAT หรือ กสท โทรคมนาคม เป็นหน่วยงานที่มีสายเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศเป็นจำนวนมาก และยังเป็นหน่วยงานที่ถูกกำหนดให้เป็นผู้พัฒนาและบริหารโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศ โดยกระทรวงไอซีที ด้วยงบประมาณ 5,000 ล้านบาท จากงบประมาณทั้งหมด 20,000 ล้านบาทที่กระทรวงไอซีที ได้รับอนุมัติพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อดิจิทัล
          แต่ผู้ประกอบการโทรคมนาคมส่วนใหญ่ภายในประเทศปัจจุบัน กลับไม่ได้ใช้บริการสายเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศของ CAT เนื่องจากราคาที่ CAT ให้บริการสูงกว่าราคาตลาดทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ จนกระทั่งการที่  ผู้ประกอบการโทรคมนาคมส่วนใหญ่  ต้องลงทุนเพื่อแสวงหาเส้นทางอื่นเพื่อเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตระหว่างประเทศนั้น ทำให้สามารถประหยัดต้นทุนได้หลายเท่าตัว
          ปัจจุบัน กสท โทรคมนาคม ไม่ได้มีส่วนแบ่งการตลาดทางด้านโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศ เป็นส่วนใหญ่ของประเทศอีกต่อไปแล้ว และยังมีโอกาสที่ส่วนแบ่งของ กสท จะลดลงไปเรื่อยๆ หากผู้ประกอบการโทรคมนาคมในประเทศ ยังคงแสวงหาแนวทางที่จะหลบเลี่ยงบริการของ CAT ทั้งยังมี บางราย ที่ได้ลงทุนในสายเคเบิลใต้น้ำของตนเอง ทั้งๆ ที่ การพัฒนายุทธศาสตร์โครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศในราคา ที่เหมาะสมและการส่งเสริมการทำ  Infrastructure Sharing  สมควรเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเป็นบทบาทที่สำคัญของรัฐวิสาหกิจ
          ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ที่กำลังจะทำประชามติในอีกไม่นานนี้ ได้กำหนดไว้ในมาตรา 76 วรรค 2 ว่า "รัฐต้องไม่ประกอบกิจการที่มีลักษณะเป็นการแข่งขันกับเอกชน เว้นแต่กรณี ที่มีความจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการรักษาความมั่นคงของรัฐ การรักษาผลประโยชน์ ส่วนรวม การจัดให้มีสาธารณูปโภค หรือ การจัดทำบริการสาธารณะ"
          ปัจจุบันยังคงเป็นที่วิพากษ์ถึงความไม่ชัดเจนของบทบาทของรัฐวิสาหกิจในกิจการโทรคมนาคม ที่ยังถือครองทรัพย์สินในส่วนของ Hard Infrastructure ที่สามารถนำมา ใช้ประโยชน์ได้ อย่างมีประสิทธิภาพกว่านี้  หากผ่านการปฏิรูปอย่างถูกต้อง
          แต่ปัจจุบัน รัฐวิสาหกิจ ยังคงมี บทบาทในเชิงธุรกิจ จึงเป็นส่วนหนึ่งที่นำ ไปสู่ปัญหาคอขวดของสำคัญโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศที่สมควรถูกปฏิรูปในรัฐบาลชุดนี้
          อย่างไรก็ดีทุกฝ่ายล้วนมีความหวังและตื่นตัวกับการปฏิรูปดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม อันเป็นผลงานที่สำคัญของรัฐบาลชุดนี้ โดยเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ในช่วงเวลากว่าทศวรรษที่ผู้เขียนได้มีความเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมดิจิทัลของประเทศไทย

          'ปัจจุบันรัฐวิสาหกิจ ยังมีบทบาทเชิงธุรกิจ จึงเป็นส่วนหนึ่งที่นำ'ไปสู่ปัญหาคอขวดโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศที่สมควรถูกปฏิรูปในรัฐบาลชุดนี้'